Φράσεις κλισέ που μας καθορίζουν μέχρι σήμερα

Φράσεις που όλοι έχουμε ακούσει σαν παιδιά και πώς μας καθορίζουν στην ενήλικη ζωή μας

Έχω στο μυαλό μου πολλές φράσεις κλισέ που έχω ακούσει πολλές φορές μέχρι σήμερα. Όλοι τις έχουμε ακούσει, κυρίως από τις οικογένειές μας. Ήταν κοινές, τις θεωρούσαμε δεδομένες, τις έχουμε κοροϊδέψει, έχουμε κλάψει με αυτές και – πιθανότατα – από ένα σημείο και μετά μας περνούσαν αδιάφορες. Ωστόσο, έχουμε σκεφτεί ποτέ πώς μας διαμόρφωσαν η καθεμία από αυτές στην ενήλικη ζωή μας;

«Τα άλλα παιδιά μπορούν, εσύ γιατί δεν μπορείς;» 

Αυτή η φράση σε βάζει σε μία έντονη διαδικασία ανταγωνισμού και σύγκρισης. Σου μαθαίνει πως αν δεν μοιάζεις στους άλλους κάτι δεν πάει καλά με εσένα. Δεν λαμβάνει υπόψιν συνθήκες, ικανότητες, γνώσεις, βοήθεια, απλά το αποτέλεσμα, βάζοντάς σε σε διαδικασία να πιστεύεις ότι εφόσον οι άλλοι καταφέρνουν κάτι ενώ εσύ όχι, το λάθος είναι αυτόματα δικό σου. Την ίδια στιγμή οι άλλοι ενδεχομένως μπορούν να πετύχουν κάτι με πολλή προσπάθεια, ταλέντο, βοήθεια ή οποιαδήποτε άλλη ευνοϊκή συνθήκη την οποία εσύ μπορεί να αγνοείς.

«Εγώ στην ηλικία σου…»

Η αγαπημένη μου. Την ακούω μέχρι σήμερα στη δουλειά και πάντα με ενοχλεί με την ίδια ένταση. Εδώ υπάρχει μία επιβολή των επιλογών ή της ζωής του άλλου ως πρότυπο, πάλι χωρίς να λαμβάνονται υπόψιν οι συνθήκες, οι επιθυμίες και η μοναδικότητα του καθενός. Μία φράση απλά για να δείξει μια παλιότερη γενιά ότι τα πράγματα στην εποχή που ήταν οι ίδιοι στα 20s τους ήταν καλύτερα ή χειρότερα, ανάλογα τι θέλουν να τονίσουν. Αυτό που εμένα προσωπικά με ενοχλεί περισσότερα σε αυτή τη φράση είναι η υποτίμηση που κρύβει σε σχέση με τις επιλογές που κάνει ένας νέος άνθρωπος για τη ζωή του ή την επαγγελματική του πορεία.

«Οι νέοι δεν κάνουν τίποτα σωστά.»

Αυτή τη φράση την ακούμε με διάφορες παραλλαγές, με συχνότερη το «Αχ αυτή η νέα γενιά…». Αναφέροντας αυτήν εδώ τη φράση ακυρώνεται συλλογικά όχι μόνο μία γενιά, αλλά για τον πομπό προφανώς όλες οι νεότερες, όποιοι θεωρούνται κάθε φορά οι «νέοι» ή η «νέα γενιά». Είναι μία φράση η οποία μας βάζει σε διαδικασία να θέλουμε απλώς να αποδείξουμε ότι μπορούμε καλύτερα, κάνοντας συχνά παρορμητικές επιλογές ή μπαίνοντας σε μία θέση άμυνας. Επίσης, ενισχύει το χάσμα των γενεών απ’ όποιον κι αν προέρχεται. 

«Όταν μεγαλώσεις θα καταλάβεις.»

Τείνουμε γενικά να συνδέουμε την ηλικία με την εμπειρία. Η φράση αυτή ακυρώνει το πώς νιώθεις στο παρόν και σου περνάει το μήνυμα ότι η εμπειρία σου αυτή τη στιγμή δεν είναι έγκυρη και η αντίληψή σου δεν είναι αξιόπιστη.

Αυτές και άλλες πολλές φράσεις με τις οποίες έχουμε μεγαλώσει γενιές και γενιές έχουν διαμορφώσει ένα συλλογικό τραύμα. Ως ενήλικες αναπαράγουμε τα μοτίβα που έχουμε από παιδιά. 

Μέσα από φράσεις όπως «Έλα μη με στεναχωρείς», «Μα εγώ θυσιάστηκα για εσάς» και «Θα το κάνεις επειδή το είπα εγώ» διαμορφώνονται μοτίβα όπως:

• Η αίσθηση ευθύνης για τη συναισθηματική κατάσταση των άλλων ανθρώπων.

• Η οικειότητα με την επιβολή της αυθεντίας και της εξουσίας χωρίς διάλογο, χωρίς πρόθεση για συζήτηση και συμπερίληψη της επιθυμίας μου.

• Το να έχει προτεραιότητα ο άλλος, ακόμα κι αν αυτό με κάνει να νιώθω άσχημα. Η εμπειρία των άλλων γίνεται φάρος και χάνεται ο αυτοσεβασμός.

• Η αγάπη σημαίνει χρέος και δημιουργία ενοχών

Ας σκεφτούμε τώρα πόσες από αυτές τις φράσεις και τα μοτίβα έρχονται και στο σήμερα, στις σχέσεις μας, τις προσωπικές και τις επαγγελματικές. Πόσες φορές έχουμε σιωπήσει σε μία επαγγελματική συνάντηση γιατί δεν έχουμε την ίδια γνώμη με την «αυθεντία» αλλά είμαστε νέοι και «δεν ξέρουμε τι μας γίνεται», οπότε και δεν εκφράζουμε την άποψή μας; Πόσες φορές έχουμε θεωρήσει ότι κάποιος συνάδελφος ή φίλος/φίλη έχει κάτι μαζί μας γιατί φαίνονται νευρικές οι κινήσεις του, θεωρώντας ότι εμείς φταίμε για αυτή του τη συμπεριφορά και τη «συναισθηματική κατάσταση» ενώ, κυριολεκτικά, μόλις βρεθήκαμε; 

Για να είμαι ειλικρινής, σε εμένα αυτά τα μοτίβα εμφανίζονται πολύ συχνά και βέβαια ξέρω ότι κάποιοι από εσάς θα ταυτιστούν μαζί μου. Ωστόσο, έχω μία άσβεστη ελπίδα οι περισσότεροι από εσάς να μην ταυτιστείτε με αυτό το κείμενο. Να είστε από τους ανθρώπους που έχουν ήδη επουλώσει αυτό το τραύμα, έχετε πατήσει στα πόδια σας και έχετε επίγνωση του ποιοι είστε και τι προσφέρετε εκεί έξω. Υπάρχει δυσπιστία απέναντι στη νέα γενιά, υπάρχει φόβος και αντίσταση απέναντι σε κάθετί νέο. Αλλά πάντα υπάρχει και αυτή η παρηγορητική ελπίδα για το κάτι καλύτερο που έρχεται.

Disclaimer: Το παρόν αποτελεί άποψη της αρθρογράφου και όχι επιστημονικώς τεκμηριωμένο κείμενο.

Πηγή: “Εγώ στην ηλικία σου… και άλλα τόσα κλισέ”, Update your mind – Chariklia Konstantinou

Λίγα Λόγια για τον contributor: Η Μαριλένα είναι μια Gen Zer HR Generalist στον χώρο της τεχνολογίας. Την ενδιαφέρουν η ανθρώπινη συμπεριφορά, οι σχέσεις και η επικοινωνία, ενώ μέσα από τα κείμενά της επιδιώκει να ανοίγει συζητήσεις γύρω από κοινές εμπειρίες και προβληματισμούς.