Γιατί δυσκολευόμαστε πια να μην κάνουμε απολύτως τίποτα, ακόμη κι όταν έχουμε ανάγκη να χαλαρώσουμε;
Τις προάλλες έπιασα τον εαυτό μου να βάζω χρονόμετρο για να δω πόση ώρα αντέχω να διαβάσω ένα βιβλίο χωρίς να πιάσω το κινητό μου, να μπω στο Instagram ή το TikTok, να σκρολάρω και να αφήσω τον κουρασμένο από την καθημερινότητα εγκέφαλό μου να καεί στο ατελείωτο doomscrolling. Είναι, μάλλον, πολύ πιο εύκολο να διαβάζεις ένα βιβλίο στην παραλία, όπου το κινητό καίει πολύ για να το αγγίξεις, παρά στον καναπέ σου, μετά από μια δύσκολη μέρα στη δουλειά.
Προσπάθησα επίσης να παρακολουθήσω μια «χαζή», comfort σειρά, που δεν απαιτεί ιδιαίτερη συγκέντρωση, χωρίς να κοιτάξω τις ειδοποιήσεις μου. Να κάνω δουλειές του σπιτιού χωρίς να ακούω podcast ή να έχω δίπλα μου το laptop να παίζει κάποιο YouTube analysis. Ακόμη και να περιμένω πέντε λεπτά την παρέα μου έξω από το μετρό χωρίς να δω 100 βιντεάκια.
Τα αποτελέσματα όλων αυτών των προσπαθειών μάλλον ντρέπομαι να τα αναφέρω, παρότι είμαι σίγουρη πως παρόμοιες «αποτυχίες» έχουν βιώσει και πολλοί από όσους διαβάζουν αυτή τη στιγμή το άρθρο, ανεξαρτήτως ηλικίας. Γιατί η δυσκολία συγκέντρωσης και η αδυναμία μας να αφιερώσουμε χρόνο στο «κενό», χωρίς να κάνουμε απολύτως τίποτα, φαίνεται πως δεν αφορούν αποκλειστικά την Gen Z.
Το παράδοξο στην όλη υπόθεση είναι ότι ζούμε σε μια εποχή που έχουμε περισσότερους τρόπους από ποτέ να «γεμίζουμε» τον ελεύθερο χρόνο μας. Μπορούμε όποτε θέλουμε να δούμε μια ταινία, να ακούσουμε μουσική, να διαβάσουμε, να ενημερωθούμε ή απλώς να παρακολουθήσουμε τι κάνουν εκατοντάδες άγνωστοι άνθρωποι στην άλλη άκρη του κόσμου. Και όλα αυτά μέσα από μια συσκευή που βρίσκεται διαρκώς στην τσέπη μας.
Κάπως έτσι, οι στιγμές που άλλοτε θα περνούσαμε κοιτάζοντας έξω από το παράθυρο του λεωφορείου ή περιμένοντας στην ουρά του σούπερ μάρκετ, έχουν μετατραπεί σε ακόμη μία ευκαιρία για κατανάλωση περιεχομένου. Ακόμη και όταν δεν έχουμε κάτι συγκεκριμένο να δούμε, ανοίγουμε μηχανικά το κινητό μας, χωρίς καν να μας έχει στείλει κάποιος μήνυμα ή να αναμένουμε κάτι.
Φυσικά, η ανάγκη για ψυχαγωγία δεν είναι κάτι καινούργιο, ούτε είναι απαραίτητα κακό να ακούμε ένα podcast ενώ μαγειρεύουμε ή να χαζεύουμε βίντεο μετά από μια κουραστική μέρα. Πλέον, όμως, μάλλον δυσκολευόμαστε να επιλέξουμε το αντίθετο. Να καθίσουμε για λίγο χωρίς μουσική, χωρίς ειδοποιήσεις, χωρίς μια οθόνη να παίζει στο βάθος. Με άλλα λόγια, να βαρεθούμε.
Το 2024, ερευνητές από το Πανεπιστήμιο του Τορόντο εξέτασαν τη σχέση της βαρεμάρας με τη συνήθεια να αλλάζουμε συνεχώς βίντεο στις ψηφιακές πλατφόρμες. Τα αποτελέσματα της έρευνας, που δημοσιεύτηκε στο Journal of Experimental Psychology: General, έδειξαν ότι η συνεχής εναλλαγή περιεχομένου, αντί να περιορίζει τη βαρεμάρα, μπορεί τελικά να την εντείνει.
Ανοίγουμε ουσιαστικά το κινητό μας επειδή βαριόμαστε, αλλά μέσα σε λίγα λεπτά μπορεί να έχουμε προσπεράσει δεκάδες βίντεο, αναζητώντας κάτι πιο ενδιαφέρον από το προηγούμενο. Οι αλγόριθμοι και το ατελείωτο scrolling μάς δίνουν τη δυνατότητα να αναζητούμε συνεχώς το επόμενο ερέθισμα, χωρίς να χρειάζεται να συγκεντρωθούμε ιδιαίτερα σε κανένα.
Ακόμη και μια δραστηριότητα που επιλέγουμε για να χαλαρώσουμε μπορεί να μετατραπεί σε μια διαρκή αναζήτηση για κάτι διαφορετικό. Αντί να απολαμβάνουμε αυτό που ήδη παρακολουθούμε, αναζητούμε συνεχώς κάτι που ενδεχομένως θα μας ενδιαφέρει περισσότερο. Και κάπως έτσι, ενώ έχουμε περισσότερες επιλογές ψυχαγωγίας από ποτέ, καταλήγουμε να αφιερώνουμε όλο και λιγότερη προσοχή σε καθεμία από αυτές. Ίσως, τελικά, το πρόβλημα να μην είναι ότι έχουμε ξεχάσει να βαριόμαστε, αλλά ότι έχουμε αρχίσει να βαριόμαστε ακόμη και την ίδια μας την ψυχαγωγία.
Comments